Barışa kanatlanmak

Dün, mesnetsiz, tamamen keyfi biçimde haftalardır hapsedilmekte olan yazar Aslı Erdoğan’ın tutukluluğunun sona ermesi için, hani Nemrud’un İbrahim Peygamber’i yakan ateşine su taşıyan karınca misali, safımız belli olsun diye DE katıldım 15. Nöbet’e.

Evet, hayat devam ediyor. İçimiz eziliyor. Eksiğiz. Lakin en büyük efendimiz alışmak, esaretimize dönüşüyor. Eylemlerimiz vicdan yıkamaktan öte değil sanki. Taziye evine dönen bu coğrafyada gülmek, ahlakçılığın ötesinde, imkânı olmayan bir ruh hali artık; diğer yandan en büyük direniş.

Yaşamı, yaslı eğlenmenin, dünya işleriyle iştigal etmenin mahcubiyeti içinde yaşıyoruz. Ruhumuzu yaralı. “Burası,” diyordu Tezer Özlü, “Bizim değil, bizi öldürmek isteyenlerin memleketi.” Muhalefet edenleri, aykırı ses çıkaranları, kendine benzemeyenleri yurttaş/ı görmeyen bir devlet geleneğinin uzantısı AKP iktidarındaki Türkiye ya da Ucube Parti Devleti.

Yurt, kaidesidir insanın; oysa uzun zamandır bundan yoksun, sanki gökte salınıyoruz. Sürekli katli vacip kötürüm muamelesi yaparak nefret söylemi üretip hedef göstererek kendi içinde bir matematiğe sahip katliamlarıyla işliyor ve pas tutmuyor işkence demiri. Hukuksuzluğu hukukuna dönüştüren hegomonik yapı, politikalarını, ürettiği suni kimlikleriyle rasyonalize ederek kitleleri(ni)n bir tür rıza imalatıyla aldığı destekle sürdürüyor geometrik olarak artan kıyımlarını.

Bize düşense suçluluk. En çok mağdurlar suçluluk duyarlarmış. İşkence görenlerin yanında olmazsak, zulme ortaklık hissinin esiri, mağdurun yanındayken başımıza gelmesi muhtemel belaların tedirginliğinde salınıyoruz sürekli kanayan ruhlarımızla.

İnsanın manevi omurgasının inanç olduğu söylenir. Direnenler, devletle katliamlarında ittifak içinde olmayanlar, içtenliğini muhafaza ederek seslerini daha gür çıkararak yürümeye devam edecekler. Direnenleri, hak temelli mücadele edenleri düşman gören devlet ve sözcülerinin, onunla özdeşleşmişlerin nefret ekip kinle besledikleri ve linçle arındıkları kandar düşmanlıklarından korkuyorum. En kötüsü dilimizi kaybetmek, bilincimizin zalimin diline benzemesi. Her şeye rağmen “Barış! Sevgi! Özgürlük! Çocuklar da şeker yiyebilsinler. Büyümez ölü çocuklar,” diyebilmektir inançlı olmak. Barışa lal olmuş dillerin arasında dile gelmek, dilin vicdanı olmaktır. Çünkü Hafız’ın dediği gibi, “Kullandığınız kelimeler eviniz haline gelir.” Hanemizi özgürleştirecek olanlar yazarlardır ve onlar, yaşadıkları çağdan rahatsızdırlar; sorunları, gelecek perspektifiyle çözme gayretinde hiç gelmeyecek olan dönemin ya da çağın romantik yurttaşları yani vicdan/ımız.

20. yüzyıl, ürettiği her türden devletin faili olduğu katliamlarla, yıkımlarla da anılacak. Devletin gittikçe monolitikleşen masif yapısını kırmak, çatlaklar açmak, erkekçe bir yol ya da girişimle olmayacak. Devlet ve araçlarıyla girişilen her mücadele asimetrik koşullar nedeniyle trajik şekilde sönümlenmeye mahkûm. Direniş, dişice gelişecek. Kadınlar, erkeğin yıkmak istedikçe güçlendirdiği yapıyı tarumar edecek. Buna inanıyorum. Çünkü dili barışçıl, eylemi canlı. Her eylem, hayata doğurulmuş, büyümesi için salınmış bir canlı. Kimsenin değil. Özerk. Sokağa erişimiyle kamusallaşır. Söz, artık, anası olan hayatındır; doğa(sı)nın emzirmesiyle büyüyüp serpilecek. Söz, barış olup hanemize dönüşecek.

Statükocu olmak yerine yolculuğu tercih edenlerin yani direnenlerin ruhları kesişir mücadelede. Bu, bir tür ruh ortaklığı olarak da tanımlanabilir ve saadet, huzur, kişinin kendini gerçekleştirmesi, ancak inançla mücadele ettiği bir atmosferde mümkündür. İnsanın, münzeviliğe duyduğu ihtiyaç ve içinde kıvrandığı yalnızlık, böylesi bir çevreyle kuşatılmadığındandır DA! Aslı Erdoğan’ı özgürleştirmek için yazmak, nöbete gelmek, onu aramak, devletten, kör topal işleyen hukukundan onu sormak, daha çok okumak, cümle kurmak, yüklemleri hayata güç veren fiillerden örmek, hiç bitmeyecek, her nefes alışta yeniden doğacak gülümsemeleri yaratmak, barışa kanatlanmaktır.

Dayanışmayla, By Metin Bayrak

Söz

Yazı, aslı gibi değildir. Yazar, aslında ‘gibi’nin göz hapsinde yazar. Burada volta atar. Bir yazarın hak ettiği yegane hapishane, bu hakikatsiz yazı evinde, gönüllü hapisliktir.

Hakikat, tamamen aslı gibidir. Hapishane bütün soğukluğuyla hapishanedir. Savaş bütün sıcaklığıyla savaş. Bu hakikati en iyi, hala öldürülmemişse, yaşayan yazıya dökebilir.

Geride kalanlaraysa, söz kalır. Her durumda hakikati söylemeye söz vermek kalır. Coşkuyla, sevinçle, cesaretle, çoğalarak, iyileşerek, iyileştirerek söylemek…

Esasen ağıt olup şen bir şarkı gibi söylenen bir ihtimal daha vardır, o da sessizce beklemektir. İtaat için istikrar, bu şarkı ile sağlanır. Koro ile söylenen nakaratı, reklam jingle’ı kadar yapışkandır, sürekli dile dolanır, aklı hızla, kalbi usul usul yavaşlatır.

Bu şarkıyla piyasaların hareketsizliği, barış isterken öldürülmüş insanların hareketsizliğinden daha ürkütücü gelebilir kulağa. Zira kulak inşaat gürültüsünden, “icraatın içinden”, savaş gümbürtüsünden dermansızdır. Hakikat’in yeri kulak arkasıdır.

Hakikati kulak arkası etmeyip dillendireni neyin beklediğini biliyoruz. Tarihte kanla yazılı çok örnek var. “Doğru söyleyeni dokuz köyden kovarlar” atasözüyle kovalana kovalana büyümüş, çok çocuk var.

Dillendiren de biliyor. Sonunda işsizlik, hapislik, en iyisiyle gaz, cop, en kötüsüyle ölüm var. Ama hakikat, çok eski zamanlardan beri, teh karşısında söylendiğinde hakikatini buluyor. Michel Foucault’un Antik Yunan’dan çekip çıkardığı o eski sözcük “Parrhesia – ya da hakikati söyleme konusundaki dürüstlük”, bunu söylüyor:

“ … Parrhesia teh karşısındaki cesaretle ilintilidir ve belli bir tehye rağmen hakikate sahip olunmasını talep eder. Ve hakikati söylemek, en uç biçimiyle yaşam ve ölüm oyunun bir parçası sayılır.”

Yazıyı yaratan Tanrı, oyunu yaratanla birdir. Tanrı Thoth’un şifalı olduğu kadar zehirli kollarında, ölse de gam yemez yazar. Hakikatteyse, kimsenin hayatı oyun değildir, ölüler dirilmez.

Ölüm oyunun bir parçası olsa da, hakikat söylenirken düşünülen ölüm değil, en önce yaşamdır, özgürce yaşamaktır.

Barış getirmek için şehirlerinde savaş çıkarılmış çocuklar, panzerlere atacakları taşları büyük bir yaşam sevinciyle ellerine alırlar. Yazar titizlikle gizlenen hakikatleri ölümden ziyade özgür bir yaşamı düşündüğünden bunca korkusuzca yazar. Proje olmayı reddeden lise öğrencisi, okulunu sarmış polislerin karşısına çıktığında aklında onların istedikleri gibi değil, kendi istediği gibi yaşamak vardır. Toprağında HES istemeyip, jandarma’nın üzerine üzerine yürüyebilen ihtiyarların korkusuzluğunda derenin çağıltısı vardır… Bu üç noktada bekleyen gücül kalabalıktır her şeye rağmen yaşamamızı sağlayan, o şenlikli hakikattir.

Ve yazar olsun olmasın, son mahkemede, yazıyı yaratan tanrı Thoth’un karşısındadır bütün ölüler. Adalet ve doğruluk tanrıçası Maat’ın terazisinin başını Thoth ve dişisi Seshat (Yazan kadın) bekler. Terazinin bir kefesinde Maat’ın tüy kadar hafif adalet ve doğruluğu vardır. Diğer kesesinde, ölünün tartılmayı bekleyen kalbi ve ruhu. By Berrin Karakaş

Bizi güçlü kılan, sizin duruşunuz

Samimi olmadığım kişilere ‘sevgili’ diye hitap etmekten çekinirim. Ama söz konusu sizlersiniz; Aslı Erdoğan ve Necmiye Alpay. Dolayısıyla sevgili, hatta pek sevgilisiniz… Aksi nasıl mümkün olabilir ki? Her ikinizin de yazdıklarını, ürettiklerini hep severek, heyecanla takip ettim.

Aslı, sizin romanlarınızı okuduğumda iyi yazarlar ve iyi ressamlarla karşılaştığımda hissettiğim duyguyu yaşadım. Kısaca ilham verdiniz diyebilirim; ötesinde güç, yazmak için şevk verdiniz. Biraz da eksiklik duygusu… Ben bir gün böyle yazabilecek miyim, sözlerim bu kadar güçlü olacak mı soruları. Benim için insanı diri tutan, ilerlemesi, kendisini geliştirmesi için ivme sağlayan sorular bunlar. Sizinle uzun boylu sohbetimiz olmadı; orada burada karşılaştık sadece. Hoş, zaten ne siz, ne de ben ağzı pek laf yapan insanlar değiliz. Ama yakınlık hissetmek için illa tanış olmak gerekmiyor.

Necmiye Hanım, dile hakimiyetiniz ve bilginiz, genç bir gazeteciyken bana ne çok şey kattı… Daha sonra güncel yazılarınızı, Twitter’da az ama öz yorumlarınızı takip ettim, hep ne dediğinizi merak ettim, bazen kendi düşüncelerimi sorguladım. Özgürlükler ve demokrasi için yapılan eylemlerde mutlaka gözüm sizi arardı, zaten orada olurdunuz. En son Barış İçin Kadın Girişimi’nin çağrısıyla Galatasaray’daydık.

Beceriksizce yanınıza gelip ‘Merhaba’ dedim. İfade edemedim ama sizi orada, bereniz ve kaşkolunuzla dimdik dururken görmek bana umut verdi. Bir avuç birbirine benzemez kadın olarak birarada durmanın, böylesine savaştan bir ortamda barış diyebilmenin verdiği umut.

HANGİ HAKLA KARAMSARLIĞA KAPILABİLİRİM?

Aslı, tutuklandığınızda inanmamıştım. Yarın öbür gün bırakırlar, bu korkunç bir hata demiştim. Hata değildi, sizi ‘ibret olsun’ diyeseçtiler. Dünyaca tanınan bir edebiyatçıyı da alırız, umurumuzda değil mesajı için… Şehirli, eğitimli, Türk kadınlar ‘barış’ için ısrar ederse Kürtlerin sorunlarını yüksek sesle söylerse, demokrasi ve ifade özgürlüğünü boyun eğmeden savunursa ‘ne olacağını’ cümle alemin
görmesi için…

Necmiye Hanım, o akşam evinizden kalkıp ifade vermeye gittiğinizde herhalde böylesine bir hukuksuzlukla karşılaşacağınızı düşünmediniz. Kim bilir nasıl bir şaşkınlık yaşadınız. Kötü haberi aldığımda hıncımdan bir kilo bademi taşla kırdım. Çoğu un ufak oldu, içimde biriken öfke ve üzüntüyü biraz hafifletti.

Ama asıl sersemliği, sizlerden gelen her haber ve mesajı okudukça yaşadım, yaşıyorum. Hakikati, dayanışmayı, barışı, demokrasiyi savunan sözlerinizle şöyle silkinip kendime geliyorum. Hangi hakla
karamsarlığa kapılabilirim? Hangi hakla kabuğuma çekilmeyi ve herşeyden uzaklaşmayı isteyebiliyorum, diye kendimi sorguluyorum.

Sizler, sözünüz ve duruşunuzla herkes için, ama özellikle kadınlar için o kadar önemli, bir o kadar vazgeçilmezsiniz ki…

Dışarıdaki dayanışmanın önemini vurguluyorsunuz, bilin ki sizler bu dayanışmanın tam yüreğindesiniz. Bilin ki siz bize güç katıyorsunuz. Her gelişmeyi takip edeceğiz, sizi ve sizin gibi haksız yere mahkum edilen kadınları yalnız bırakmayacağız. Özgürlüğünüze kavuşmanız, bizler için bir haysiyet meselesi. Ne trajik değil mi? O gri duvarların ardında fikirlerinizi zaptedebileceklerini, dozerle her yere girip dümdüz ettikleri gibi hakikatleri de örteceklerini sanıyorlar. Ama ah, ne çok yanılıyorlar… By Mehveş Evin

Oralarda bir Aslı Erdoğan OHAL olsa bile tutuklanmaz

İkisi de devrimci ya da Jakoben cumhuriyetle kurulmuş, ikisi de kuvvetler birliği ilkesiyle yola çıkmış, ikisi de üniter devlet olan Fransa ile Türkiye arasındaki bu OHAL farkı, iki cumhuriyetin hukuk evriminde hangi aşamada olduklarına dair tipik bir örnektir.

Fransa’da yargısal düzen “olağan” işleyişle devam ediyor, Bakan’ın dediği gibi sadece polisin yetkileri artıyor… Bizde ise OHAL’in denetlenmesinde yargı devre dışıdır.

“Darbe anayasası” diyoruz ya, işte örneklerinden biri budur.

İki ülkede yargının ne ölçüde bağımsız olduğu da ayrı bir konu: Fransız anayasasına göre HSYK’nın başkanı cumhurbaşkanıydı, adalet bakanı da HSYK başkan yardımcısıydı… 2008’de bunu değiştirdiler; cumhurbaşkanı ve adalet bakanını HSYK’dan çıkardılar. (Madde 65)

Yargı bağımsızlığının düzeyi gelişmiş demokrasilerde böyle. Oralarda bir Aslı Erdoğan ya da herhangi bir profesyonel gazeteci OHAL olsa bile tutuklanmaz.

Bizde ise HSYK hiçbir dönemde bağımsız ve tarafsız olmadı. By Taha Akyol